Шариат боюнча каржылоону кандай алса болот? — Чубак ажы Жалилов айтып берет

Ислам Финансылык Борборунун Шариат кеңешинин мүчөсү, диний ишмер Чубак ажы Жалилов ислам банкингин өнүктүрүү үчүн Кыргызстанда жагымдуу шарттар түзүлгөндүгү, каржылоонун ислам принциптери кайрымдуулук каражаттары эместиги, ошондой эле Шариат кеңешинин кызматы жөнүндө айтып берди.

Биздин өлкөдө акыркы бир нече жылдан бери салттуу банкингден сырткары каржылоонун ислам системасы иштеп келет. Белгилүү диний ишмер — Ислам Финансылык Борборунун Шариат кеңешинин мүчөсү Чубак ажы Жалилов ислам инструменттери Кыргызстан үчүн жаңылык болгону менен, ислам ааламында 14 кылымдан бери колдонулуп келгенин айтат.

Чубак ажы Сауд Аравиясындагы эл аралык университтердин биринде Шариат багыты боюнча билим алган. Шариат – жалпысынан мусулман укугу, фикхтин булагы деп эсептелинет, ал эми фикх шариаттын нормативдик-укуктук бөлүгүн түзөт. Чубак ажы “Мурабаха бүтүмү” боюнча ислам банкына кайрылган учурда эл билиши керек болгон 6 факты жөнүндө айтып берди.

«Мурабаха» биздин коомдогу «алып-сатуу» деген түшүнүктү берет

Банктын расмий тили кардарларга кыйыныраак туюлушу ыктымал. Болбосо ал биздин элге чоочун эмес, тааныш эле түшүнүк. Кыргызстандагы соода-сатыктын дээрлик 95% дал ушул «Мурабаханын» негизинде жүргүзүлүп, тиричилик өтүп келет. «Мурабаха» деген сөз биздин «алып-сатуу» дегенди эле билдирет. «Дордой» базарынан сатып алып, «Ош базарда» сатуу, же Кытайдан ташып келип Бишкекте үстүнө акча кошуп сатуу деген эле кеп.

Банк сиз ыраазы болгон баада гана сатат

Мурабаханы банктык кызмат катары ал турган болсок, ал банкта «Мурабаха бүтүмү» деп аталат. Бул келишим кандай иштейт? Сиз дүкөнгө барып телевизор алайын дедиңиз, бирок, сатып алууга кудуретиңиз жетпей калды дейли. Сиз, бул учурда ислам банкына келип, абалыңызды түшүндүрөсүз. Банк барып, телевизорду сатып алат да, өзүнө менчик катары каттатат. Андан соң өз эмгегин, өз кызыкчылыгын үстөк баа катары кошуп, сиз менен кеңешет. Эгер сиз ал баага ыраазы болсоңуз экинчи соода менен сизге кайра узак мөөнөткө бөлүп төлөө эрежеси менен сатат.

Ислам банк ишин «бекер» акча же кайрымдуулук деп түшүнүп алуу туура эмес

Биздин эл ислам банк десе эле, бекер акча, мечитте берилген садага сыяктуу көрүп жатышат. Жок, ислам банкингиндеги каражат кайрымдуулук каражаттары эмес, ал кадимки ишмердүүлүктөгү акча. Анын үстүнө акчалай түрүндө колуңузга карматпайт. Сизге каалаган буюмуңузду өз кызыкчылыгын сиз ыраазы болгон баада кошуп сатып берет.

ИФБ пайыз койбойт, бирок айып пул салат

Ислам Финансылык Борборунда пайыз деген түшүнүк жок. Болгону, ай сайын төлөй турган үлүштөрүн кечеңдеткен кардарларга айып пул салынат. Башка банктарда айып пулдун каражаттары алгач банктын эсебине кошулуп, андан соң бөлүштүрүлөт.

Ислам Финансылык Борборунда айып пулдан түшкөн каражаттар Шариат кеңешинин көзөмөлү менен түз эле кайрымдуулук фондунун эсебине түшөт.

Учурда дүйнөлүк ислам аалымдары айып пул маселеси боюнча баш катырышууда. Бирок азырынча андан башка жолун табыша элек.

Ислам банк жүрүмү боюнча Кыргызстан КМШ өлкөлөрүнүн арасынан биринчи орунда турат

Салттуу жана ислам банктарына тийиштүү стандарттар бар. Ислам баалуу кагаздарын иштеп чыгуу, ислам банкинги боюнча мыйзамдардын көптүгү жана шарттардын түзүлгөндүгү боюнча Кыргызстан КМШ өлколөрүнүн арасынан биринчи орунда турат. Ислам банктары биздин өлкөдө КР Улуттук банкынын талаптары, эл аралык уюмдардын эрежелери, Шариаттагы эрежелерге ылайык иш алып барышат. Эгер ислам стандарттары айтылбай калган же аткарылбай калган учурларда, биз, Шариат кеңешинин мүчөлөрү ислам китептерин талдап же ислам шариаты боюнча башка булактардан карап жооп беребиз.

Каржы кызматтарынын араб тилинде аталып калуусу  бул эларалык эреже

Ислам банкингинде колдонулган терминдер, анын ичинен «Мурабаха» сөзү «Курани карим» китебинен алынган. Кээде Курандан түз болбой, бирок ошого багыт берилген болот. Кыргызстан шартында «алып-сатуу» десе болот. Бирок, дүйнө Кыргызтан менен эле бүтүп калбайт, ааламдашуу процесси өз таасирин тийгизет. Чет өлкөлөрдөн келген жарандар же бизден башка мамлекеттерге баргандар ислам банкингиндеги кызматтарды оңой табуусу үчүн эларалык түшүнүктүү терминдер колдонуу зарылдыгы бар.

Live Covid-19
USA 4,881,145
Жуктургандар: 4,881,145
Каза тапты: 159,434
Айыккандар: 2,451,326
Активдүү: 2,270,385
Brazil 2,759,436
Жуктургандар: 2,759,436
Каза тапты: 95,078
Айыккандар: 1,912,319
Активдүү: 752,039
India 1,906,121
Жуктургандар: 1,906,121
Каза тапты: 39,818
Айыккандар: 1,280,284
Активдүү: 586,019
Russia 861,423
Жуктургандар: 861,423
Каза тапты: 14,351
Айыккандар: 661,471
Активдүү: 185,601
South Africa 516,862
Жуктургандар: 516,862
Каза тапты: 8,539
Айыккандар: 358,037
Активдүү: 150,286
Mexico 443,813
Жуктургандар: 443,813
Каза тапты: 48,012
Айыккандар: 295,677
Активдүү: 100,124
Peru 433,100
Жуктургандар: 433,100
Каза тапты: 19,811
Айыккандар: 298,091
Активдүү: 115,198
Chile 362,962
Жуктургандар: 362,962
Каза тапты: 9,745
Айыккандар: 336,330
Активдүү: 16,887
Spain 349,894
Жуктургандар: 349,894
Каза тапты: 28,498
Айыккандар: -
Активдүү: 321,396
Colombia 327,850
Жуктургандар: 327,850
Каза тапты: 11,017
Айыккандар: 173,727
Активдүү: 143,106
Iran 314,786
Жуктургандар: 314,786
Каза тапты: 17,617
Айыккандар: 272,535
Активдүү: 24,634
UK 306,293
Жуктургандар: 306,293
Каза тапты: 46,210
Айыккандар: -
Активдүү: 260,083
Saudi Arabia 281,456
Жуктургандар: 281,456
Каза тапты: 2,984
Айыккандар: 243,713
Активдүү: 34,759
Pakistan 280,461
Жуктургандар: 280,461
Каза тапты: 5,999
Айыккандар: 249,397
Активдүү: 25,065
Italy 248,419
Жуктургандар: 248,419
Каза тапты: 35,171
Айыккандар: 200,766
Активдүү: 12,482
Bangladesh 244,020
Жуктургандар: 244,020
Каза тапты: 3,234
Айыккандар: 139,860
Активдүү: 100,926
Turkey 233,851
Жуктургандар: 233,851
Каза тапты: 5,747
Айыккандар: 217,497
Активдүү: 10,607
Germany 212,331
Жуктургандар: 212,331
Каза тапты: 9,232
Айыккандар: 194,700
Активдүү: 8,399
Argentina 206,743
Жуктургандар: 206,743
Каза тапты: 3,863
Айыккандар: 94,129
Активдүү: 108,751
France 191,295
Жуктургандар: 191,295
Каза тапты: 30,294
Айыккандар: 82,166
Активдүү: 78,835
Iraq 134,722
Жуктургандар: 134,722
Каза тапты: 5,017
Айыккандар: 96,103
Активдүү: 33,602
Canada 117,333
Жуктургандар: 117,333
Каза тапты: 8,953
Айыккандар: 101,839
Активдүү: 6,541
Indonesia 115,056
Жуктургандар: 115,056
Каза тапты: 5,388
Айыккандар: 72,050
Активдүү: 37,618
Philippines 112,593
Жуктургандар: 112,593
Каза тапты: 2,115
Айыккандар: 66,049
Активдүү: 44,429
Qatar 111,538
Жуктургандар: 111,538
Каза тапты: 177
Айыккандар: 108,254
Активдүү: 3,107
Egypt 94,640
Жуктургандар: 94,640
Каза тапты: 4,888
Айыккандар: 44,066
Активдүү: 45,686
Kazakhstan 93,820
Жуктургандар: 93,820
Каза тапты: 1,058
Айыккандар: 65,132
Активдүү: 27,630
Ecuador 87,963
Жуктургандар: 87,963
Каза тапты: 5,808
Айыккандар: 59,344
Активдүү: 22,811
China 84,464
Жуктургандар: 84,464
Каза тапты: 4,634
Айыккандар: 79,030
Активдүү: 800
Bolivia 81,846
Жуктургандар: 81,846
Каза тапты: 3,228
Айыккандар: 24,510
Активдүү: 54,108

Жооп калтыруу

Email дарегиңиз жарыяланбайт!

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.